کاهش مصرف انرژی در ساختمان، بیشتر از هر چیز به کنترل اتلاف انرژی، انتخاب تجهیزات مناسب و بهینهسازی بخشهایی مثل عایق، پنجره، نما و سیستمهای سرمایش و گرمایش وابسته است. پیش از خرید تجهیزات یا انجام تغییرات پرهزینه، باید مشخص شود انرژی در کدام قسمت ساختمان بیشتر هدر میرود و کدام اصلاحات بیشترین اثر را دارند.
با شناسایی این نقاط و اجرای راهکارهای متناسب، میتوان مصرف برق و سوخت را کاهش داد و همزمان شرایط آسایش داخل ساختمان را حفظ کرد.
شروع کاهش مصرف انرژی، باید از شناسایی منابع اصلی اتلاف و بررسی عملکرد ساختمان باشد؛ چون اجرای راهکار بدون شناخت مشکل ممکن است هزینه ایجاد کند؛ اما تاثیر قابل توجهی بر مصرف نداشته باشد. در قدم اول، وضعیت پوسته ساختمان، میزان عایقکاری، عملکرد پنجرهها، سیستم سرمایش و گرمایش و نحوه استفاده از تجهیزات باید بررسی شود.
بررسی دیوارها، سقف و کف ساختمان، نشان میدهد چه مقدار از انرژی گرمایی یا سرمایشی از بدنه ساختمان خارج میشود. اگر عایقکاری این بخشها مناسب نباشد، سیستمهای گرمایشی و سرمایشی برای حفظ دمای مطلوب باید بیشتر کار کنند و مصرف انرژی افزایش پیدا میکند.
پنجرهها و درهای نامناسب، میتوانند بخش قابل توجهی از هوای گرم یا سرد داخل را از بین ببرند. وجود درز، شیشه نامناسب یا قاب با عایق حرارتی ضعیف باعث میشود انرژی بیشتری برای جبران این اتلاف مصرف شود.
سیستمهای قدیمی یا نامتناسب با ظرفیت واقعی ساختمان معمولا انرژی بیشتری مصرف میکنند. انتخاب ظرفیت درست، سرویس منظم و استفاده از تجهیزاتی که با شرایط ساختمان هماهنگ هستند، میتواند مصرف انرژی را بدون کاهش آسایش ساکنان کنترل کند.
حتی تجهیزات کممصرف هم در صورت استفاده نادرست میتوانند هزینه انرژی را افزایش دهند. تنظیم دمای مناسب، خاموش کردن تجهیزات غیرضروری و استفاده درست از سیستمهای کنترل، بخش مهمی از مدیریت مصرف در ساختمان است.
بیشترین اتلاف انرژی، معمولا از بخشهایی مانند پنجرهها، دیوارها و سقف بدون عایق مناسب و همچنین سیستمهای سرمایش و گرمایش ناکارآمد اتفاق میافتد. مقدار این اتلاف به نوع ساختمان، اقلیم، کیفیت ساخت و شیوه استفاده از تجهیزات بستگی دارد.
شناخت محل اصلی اتلاف انرژی قبل از هر اقدامی اهمیت زیادی دارد؛ چون همه ساختمانها به یک اندازه از یک راهکار سود نمیبرند. برای مثال، در یک ساختمان ممکن است عایقکاری بیشترین تاثیر را داشته باشد؛ در حالی که در ساختمانی دیگر، اصلاح سیستم سرمایش یا بررسی تجهیزات تهویه نتیجه بهتری ایجاد کند.
حتی هنگام بررسی هزینه تجهیزات، توجه به مشخصات فنی و ظرفیت واقعی آنها اهمیت دارد؛ برای نمونه، آشنایی با مشخصات و قیمت چیلر تهویه هورسان میتواند برای مقایسه گزینههای سرمایشی و بررسی تناسب هزینه با نیاز پروژه مفید باشد.
عایقکاری مناسب با کاهش انتقال گرما بین فضای داخل و بیرون، نیاز ساختمان به استفاده مداوم از سیستمهای سرمایش و گرمایش را کمتر میکند. عایق باید با توجه به محل اجرا، شرایط آبوهوایی، نوع سازه و ضخامت مورد نیاز انتخاب شود و اجرای درست آن به اندازه انتخاب جنس عایق اهمیت دارد.
در سقف، دیوارهای خارجی و کفهایی که با فضای بیرون یا محیطهای بدون کنترل دما در تماس هستند، عایق مناسب میتواند از خروج گرما در زمستان و ورود گرما در تابستان جلوگیری کند.
پنجره مناسب با کاهش انتقال حرارت و کنترل ورود و خروج هوا، نقش مستقیمی در کاهش مصرف انرژی ساختمان دارد. شیشه دوجداره یا چندجداره، قابهای مناسب و اجرای دقیق درزگیری میتوانند تبادل حرارتی میان داخل و بیرون را کاهش دهند. از طرف دیگر، نوع شیشه باید با شرایط اقلیمی و میزان تابش خورشید هماهنگ باشد؛ زیرا در برخی ساختمانها کنترل تابش مستقیم خورشید در فصل گرم اهمیت بیشتری دارد و در بعضی ساختمانها حفظ گرمای داخلی در فصل سرد اولویت دارد؛ بنابراین فقط تعداد جدارههای شیشه ملاک انتخاب نیست و عملکرد کلی پنجره باید در نظر گرفته شود.
طراحی نمای ساختمان، میتواند با کنترل تابش خورشید، کاهش انتقال حرارت و بهبود عملکرد پوسته ساختمان، مصرف انرژی را تحت تاثیر قرار دهد. نمایی که بدون توجه به جهت ساختمان، شرایط آبوهوایی و میزان تابش طراحی شود؛ ممکن است در فصل گرم بار سرمایشی را افزایش دهد و در فصل سرد نیز به اتلاف بیشتر گرما منجر شود.
استفاده از مصالح مناسب، عایقکاری در پوسته خارجی، طراحی صحیح بازشوها و ایجاد سایهانداز در بخشهای لازم میتواند عملکرد حرارتی ساختمان را بهتر کند. در واقع، نمای مناسب فقط یک عنصر ظاهری نیست و باید به عنوان بخشی از سیستم کنترل انرژی ساختمان دیده شود.
انتخاب سیستم سرمایش و گرمایش کممصرف، زمانی نتیجه خوبی دارد که ظرفیت و نوع دستگاه بر اساس نیاز واقعی ساختمان تعیین شود، نه صرفا بر اساس قیمت یا توان بالاتر دستگاه. ظرفیت بیش از اندازه میتواند هزینه اولیه و مصرف انرژی را افزایش دهد و ظرفیت کمتر از نیاز نیز باعث کارکرد مداوم و فشار بیشتر بر دستگاه شود.
سیستم سرمایش و گرمایش، زمانی کممصرف خواهد بود که انتخاب، نصب و نگهداری آن همزمان درست انجام شود. مقایسه تجهیزات فقط بر اساس قیمت خرید، بدون توجه به مصرف انرژی و هزینه نگهداری، تصویر کاملی از هزینه واقعی سیستم ارائه نمیدهد.
کاهش مصرف برق ساختمان، با اصلاح چند عادت ساده و مدیریت تجهیزات غیرضروری شروع میشود و همیشه به سرمایهگذاری سنگین نیاز ندارد. خاموش کردن وسایل بلااستفاده، استفاده از روشنایی مناسب و تنظیم درست تجهیزات سرمایشی میتواند مصرف روزانه برق را کاهش دهد.
کاهش مصرف برق، زمانی پایدار میشود که مدیریت انرژی به بخشی از نحوه استفاده روزمره از ساختمان تبدیل شود. در کنار تغییر رفتار مصرفی، اصلاح تجهیزات پرمصرف و بهبود عایق و پوسته ساختمان میتواند اثر بیشتری ایجاد کند و نتیجه اقدامات بهینهسازی را در بلندمدت حفظ کند.
یک سؤال اینه که آیا بزرگتر بودن سیستم سرمایش یا گرمایش همیشه به معنی مصرف کمتر نیست؟ بعضی ساختمانها برای اطمینان دستگاهی با ظرفیت خیلی بالاتر از نیاز واقعی نصب میکنند.
ظرفیت بالاتر لزوماً به معنای عملکرد بهتر یا مصرف کمتر نیست. ظرفیت تجهیزات باید با بار حرارتی و برودتی واقعی ساختمان هماهنگ باشد. انتخاب نامتناسب میتواند روی راندمان و نحوه کارکرد سیستم اثر بگذارد، بنابراین ظرفیتسنجی قبل از خرید اهمیت دارد.