گزارش تازه دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی، تصویری از مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری بازار مسکن ایران ارائه می‌دهد؛ بازاری که در آن رشد قیمت دارایی‌ها از رشد درآمد خانوارها فاصله گرفته و دسترسی به مسکن برای خانوارها دشوارتر شده است. بر اساس این گزارش، طی ۲۰ سال گذشته متوسط رشد سالانه قیمت سکه حدود ۴۳ درصد، شاخص کل بورس ۳۵ درصد، قیمت مسکن تهران و نقدینگی حدود ۳۰ درصد و قیمت ارز و اجاره‌بهای مسکن حدود ۲۵ درصد بوده است. این شتاب در هشت سال اخیر بیشتر هم شده؛ به‌طوری که متوسط رشد سالانه قیمت سکه به ۷۳ درصد و قیمت مسکن تهران به حدود ۴۸ درصد رسیده است.

در گزارش جدید دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی، اعداد بزرگی از عملکرد پروژه‌های حمایتی مسکن ارائه شده؛ اما وقتی این اعداد را از مرحله شروع پروژه تا تکمیل دنبال می‌کنیم، تصویر متفاوتی به دست می‌آید. در پروژه‌های حمایتی روی اراضی اجاره ۹۹ ساله، حدود ۷۳۵ هزار واحد پروانه ساختمانی دریافت کرده‌اند و عملیات اجرایی بیش از ۷۲۳ هزار واحد آغاز شده است. اما هرچه پروژه‌ها به مراحل پایانی نزدیک می‌شوند، تعداد واحدها کاهش پیدا می‌کند. فونداسیون حدود ۵۸۱ هزار واحد، اسکلت و سقف حدود ۴۲۴ هزار واحد و سفت‌کاری حدود ۲۵۹ هزار واحد به پایان رسیده است. تعداد واحدهای رسیده به مرحله اتمام کارهای پایانی نیز حدود ۱۰۷ هزار واحد است؛ یعنی بخش بزرگی از پروژه‌های آغازشده هنوز به نقطه تکمیل نرسیده‌اند.

ادغام شرکت بازآفرینی شهری ایران در سازمان ملی زمین و مسکن، به یکی از بحث‌های مهم روزهای اخیر در حوزه مسکن و شهرسازی تبدیل شده است؛ تصمیمی که واکنش‌های متفاوتی از سوی کارشناسان، فعالان شهری و مدیران سابق وزارت راه و شهرسازی به دنبال داشته است.

دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی در مهرماه ۱۴۰۵ گزارشی از تحولات بخش مسکن کشور منتشر کرده که در آن، ضمن بررسی وضعیت و چالش‌های اصلی بازار مسکن، عملکرد و اقدامات انجام‌شده در این حوزه نیز تشریح شده است. در گزارش قبلی، بخش نخست این گزارش و تصویری را که دفتر اقتصاد مسکن از وضعیت بازار مسکن ارائه کرده بود، بررسی کردیم. که در نهایت سه چالش اصلی را پیش روی بازار مسکن قرار می‌داد؛ دشواری دسترسی خانوارها، به‌ویژه اقشار کم‌درآمد به مسکن، ساماندهی ناکافی بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های غیررسمی و اثرگذاری محدود طرح‌های حمایتی بر تأمین مسکن خانوارهای کم‌درآمد.
در گزارش امروز، به سراغ بخش بعدی از گزارش دفتر اقتصاد مسکن می‌رویم. در این بخش اقدامات دولت چهاردهم و وزارت راه و شهرسازی برای مواجهه با این چالش‌ها تشریح شده است.